Տասնորդական կոտորակների կլորացումը

Առաջադրանքներ․

1)a թիվը կլորացրե՛ք 0,001 ճշտությամբ, եթե․

ա)a=8,91011

8,91011≈8,910

բ)a=-8,92511

-8,92511≈-8,925

գ)a=0,2626

0,2626≈0,263

դ)a=0,6265

0,6265≈0,627

2)Մինչև 0,1 ճշտությամբ կլորացրե՛ք a ու b թվերը և հաշվե՛ք նրանց մոտավոր գումարն ու մոտավոր տարբերությունը, եթե․

ա)a=3,28; b=0,11

3,28≈3,3   0,11≈0,1

3,3+0,1=3,4

3,3-0,1=3,2

բ)a=-1,256; b=2,555

-1,256≈-1,3   2,555≈2,6

-1,3+2,6=1,3  -1,3-2,6=-3,9

գ)a=0,010010; b=0,2

0,010010≈0       0,2≈,0,2

0+0,2=0,2   0-0,2=-0,2

դ)a=2,7235; b=-3,42426

2,7235≈2,7    -3,42426≈-3,4

2,7+(-3,4)=-0,7    2,7-(-3,4)=6,1

ե)a=-7,17; b=-0,33

-7,17≈-7,2    -0,33≈-0,3

-7,2+(-0,3)=-7,5

-7,2-(-0,3)=-5,9

3)1995,1996 թիվը կլորացրե՛ք մինչև․

ա)մեկ տասնորդական

1995,2

բ)մեկ հարյուրերորդական

1995,20

գ)մեկ հազարերորդական

1995,200

դ)մեկ միավոր

1995

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

1)a թիվը կլորացրե՛ք 0,01 ճշտությամբ,եթե․

ա)a=1,24851

1,24851≈1,25

բ)a=1,24158

1,24158≈1,24

գ)a=-7,02303

-7,02303≈-7,02

դ)a=0,12528

0,12528≈0,13

2)Մինչև 0,01 ճշտությամբ կլորացրե՛ք a ու b թվերը և հաշվե՛ք նրանց մոտավոր գումարն ու տարբերությունը, եթե․

ա)a=1,4545; b=-1,203

1,4545≈1,45   -1,203≈-1,20

1,45+(-1,20)=0,25

1,45-(-1,20)=1,45+1,20=2,65

 

բ)a=2,1264; b=-3,1145

2,1264≈2,13   -3,1145≈-3,11

2,13+(-3,11)=-0,98

2,13-(-3,11)=2,13+3,11=5,24

գ)a=-5,777; b=2,536

-5,777≈-5,78    2,536≈2,54

-5,78+2,54=-3,24

-5,78-2,54=-5,78+(-2,54)=-8,32

դ)a=0,5642; b=-3,573

0,5642≈0,56   -3,573≈-3,57

0,56+(-3,57)=-3,01

0,56-(-3,58)=0,56+3,58=4,14

ե)a=-12,454; b=-10,111

12,454≈12,45   -10,111≈-10,11

12,45+(-10,11)=2,34

12,45-(-10,11)=22,56

Գործնական քերականություն 29.04.2024

  1. Տրված բառերը գործածելով՝կազմիր  նախադասություններ։

Գոռգոռալ, դռդռալ, մռմռալ, հռհռալ, կռկռալ, ճռճռալ:

 

Փոքր  երեխաները  շատ  են  սիրում  գոռգոռալ։

Փողոցով  անցնում  էր  դռդռող  մեքենան։

Դրսում  լսվում  էր  կատվի  մռմռոցը։

Փողոցում  լսվում  էր  երիտասարդ  տղաների  հռհռոցը։

Ծառի  վրա  կռկռում  էին  ագռավները։

Ես  քայլում  էի  ճռճռացող  ձյան  վրայով։

2. Տրված հոմանիշներով կազմի՛ր նախադասություն:

ա) Կանաչ, զմրուխտե:

Ես  շատ  եմ  սիրում  կանաչ  գույնը։

Հեռվից  երևում  էին  զմրուխտե  դաշտերը։

բ) Բաժակ, գավաթ:

Ես  ունեմ  իմ  սիրած  բաժակը։

Նրանք  մեկ  գավաթ  սուրճ  խմեցին։

գ) Ձյունաթույր, ճերմակ, սպիտակ:

Հեռվից  երևում  էին   ձյունաթույր  ամպերը։

Նա  հագել  էր  ճերմակ  զգեստ։

Սար  ու  ձոր  ծածկվել  էին  սպիտակ  ձյունով։

3. Գրի՛ր տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:

Օրինակ՝

կարևոր — անկարևոր,

ընդմիջումներով — անընդմեջ:

Գեղեցիկ-տգեղ

հաճելի-տհաճ

մարդկային-անմարդկային

գիտուն-անգետ

դուրեկան-անդուր

ուշադիր-անուշադիր

արժանի-անարժան

թևավոր-անթև

ախորժելի-անախորժ

գունեղ-անգույն

բնական-անբնական

խելոք-անխելք

կարևոր-անկարևոր

լուրջ-անլուրջ

անամպ-ամպոտ

տեղյակ-անտեղյակ

լուսավոր-անլույս

գերակշռել-չգերակշռել

խոսուն-անխոս

կարևոր-անկարևոր

4. Տեքստում կետերի փոխարեն տեղադրի՛ր տրված հականիշները:

Հեռավոր-մերձավոր, ներկա-անցյալ, պատճառ-հետևանք, հանելուկ-լուծում, գրոհել-նահանջել, խաղաղ-անապահով:

Վերջին միլիոնավոր տարիների ընթացքում սառցադաշտերը մի քանի անգամ իջել են Սկանդինավյան լեռներից,գրոհել մինչև Միջերկրական ծով ու հետո կրկին  նահանջել:

Սառցադաշտային ժամանակաշրջանը մեր մոլորակի  հեռավոր անցյալն  է: Եվ  ներկայում այդ շրջանին վերաբերող շատ բան դեռ  հանելուկ  է: Դեռ  լուծում չունի այն հարցը, թե ինչ  հետևանքով են առաջացել այդպիսի ցրտերը: Չգիտենք նաև մեր մոլորակի դեմքին հայտնված բազմաթիվ «վերքերի» ստույգ  պատճառները: Իսկ ի՞նչ է բերելու  մերձավոր  ապագան: Մարդկությունը կարո՞ղ է հուսալ, որ Երկրի վրա խաղաղ կյանք է սկսվելու, թե՞ մեր մոլորակին տիեզերական անապահով ապագա է սպասվում:

5. Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր հոմանիշ բառերով:

Փարիզից Վարշավա թռչելիս լեհ կինոդերասան Ցիբուլսկու աչքով ընկավ, որ կողքի ուղևորը սիրտը դող ընկած նստած է: Նա փորձեց հարևանին սիրտ տալ:

 

 

— Մեր օրերում ինքնաթիռով թռչելը դատարկ բան է,- ասաց,- նույնիսկ ավտոմեքենան ավելի վտանգավոր է: Էս քանի օրը բարեկամներիցս մեկի մեքենայի գլխին ինքնաթիռ ընկավ:

 

Փարիզից Վարշավա թռչելիս լեհ կինոդերասան Ցիբուլսկին  նկատեց , որ կողքի ուղևորը  սարսափած նստած է: Նա փորձեց հարևանին  սրտապնդել:

— Մեր օրերում ինքնաթիռով թռչելը  սովորական  բան  է,– ասաց,- նույնիսկ ավտոմեքենան ավելի վտանգավոր է: Էս քանի օրը բարեկամներիցս մեկի մեքենայի գլխին ինքնաթիռ ընկավ:

 

6. Տրված դարձվածքներն արտահայտի՛ր մեկական բառերով:

Պատի ծեփ դառնալ-գունատվել

պայման կապել-պայմանավորվել

քիթը կախել-թթվել

բերանը բաց մնալ-զարմանալ

իրեն պատեպատ տալ-նյարդայնանալ

Տասնորդական կոտորակների կլորացումը

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվե՛ք և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև տասնորդականները․

ա)0,1 ⋅ (81,34 + 6,73)=0,1.88,07=8,807≈8,8

բ)5,6 ⋅ (7,4 — 3,9)=5,6.3,5=19,6≈19,6

գ)(3,4 + 2,01) ⋅ 1,2=5,41.1,2=6,492≈6,5

դ)(9,4 — 8,7) ⋅ 1,4=0,7.1,4=0,98≈0,10

ե)(8,5 + 6,12) ⋅ 2,3=14,62.2,3=33,626≈33,6

զ)(12,1 — 5,73) ⋅ 0,1=6,37.0,1=0,637≈0,6

2)Թվերը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները, ապա կատարե՛ք հաշվումները․

ա)2,9519 + 0,24159 =2,95+0,24=3,19

բ)24,35907 -14,4346 =24,36-14,43=9,93

գ)43,927 ⋅ 0,00609 =43,93.0,01=0,4393

դ)11,4444 : 3,52222 =11,44:3,52=3,25

ե)3,509 ⋅ (0,7654 — 0,333) =3,51.(0,77-0,33)=3,51.0,44=1,5444

զ)(17,6249 — 2,6951) : 3,729 =(17,62-2,70):3,73=14,92:3,73=4

3)Կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները և համեմատե՛ք թվերը․

ա)0,136 և 0,144

0,14  =  0,14

բ)2,254  և 2,256

2,25  <  2,26

գ)3,769154 և 3,767002

3,77  =  3,77

դ)12,129  և  12,131

12,13  =  12,13

ե)7,995  և  8,004

7,1  <  8

զ)0,009   և  0,001

0,01  >  0

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

Ապրիլ ամսվա ֆլեշմոբի խնդիրներ․

Ընտրի՛ր քեզ հետաքրքրող տարբերակը, լուծի՛ր խնդիրները և պատասխանները լրացրո՛ւ համապատասխան տեղում: Վերջում չմոռանաս սեղմել ներքևի կապույտ կոճակը:

I մակարդակ
II մակարդակ
III մակարդակ
IV մակարդակ
Սովորողներն են առաջարկում

Ապրիլ ամսվա հաշվետվություն մայրենի

Թռչյունների կյանքը գարնանը

Գործնական քերականություն 07.04.2024

Մանկական աշխարհայացք կամ Լույս ու մութ աշխարհները: Ղ. Աղայան

Մանկական աշխարհայացք կամ Լույս ու մութ աշխարհները: Ղ. Աղայան

Գործնական քերականություն 17.04.2024

Ֆուտբոլ

Գործնական քերականություն 25.04.2024

Գործնական քերականություն 29.04.2024

Բջիջ.Բջջի քիմիական բաղադրությունը.Բջջի կառուցվածքը.հյուսվածնքեր։

Միմյանցից խիստ տարբերվող այնպիսի օրգանիզմներ, ինչպիսիք են՝ բակտերիաները, բույսերը, սնկերը, կենդանիները, այդ թվում նաև մարդը, ունեն միևնույն կառուցվածքային միավորը: Այդ տարրական կառուցվածքային միավորը, որից կազմված են բոլոր օրգանիզմները կոչվում է բջիջ:
Բջիջը կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային տարրական միավորն է և օժտված է կենդանի օրգանիզմին բնորոշ հատկանիշներով։Կենդանի օրգանիզմները կարող են լինել միաբջիջ՝ բաղկացած ընդամենը մեկ բջջից:
Օրինակ
Բակտերիաները, կապտականաչ ջրիմուռները և այլն:
Կարող են լինել նաև բազմաբջիջ՝ կազմված տարբեր տեսակի բջիջներից.
Օրինակ
Բույսերը, կենդանիները, մարդը:
Բջիջները լինում են բուսական և կենդանական:

Բոլոր տիպի կենդանի օրգանիզմների բջիջները կազմված են անկենդան բնության մեջ հանդիպող քիմիական տարրերից. գերակշռում են ածխածինը (C), ջրածինը (H), թթվածինը (O), ազոտը (N):
Բջիջները պարունակում են այդ տարրերից կազմված քիմիական նյութեր: Հիմնականում անօրգանական նյութեր՝ ջուր և հանքային աղեր, օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր:

Բջջի կառուցվածքը

Կենդանական և բուսական բջիջների միջև կան տարբերություններ, սակայն նրանք ունեն նման կառուցվածք: Բոլոր բջիջները կազմված են բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից, կորիզից և օրգանոիդներից:

Բջջաթաղանթ՝
սահմանազատում է բջջին շրջակայից,
տալիս նրան որոշակի ձև,պաշտպանում միջավայրի ազդեցությունից,
ապահովում շրջակայի հետ նյութերի փոխանակումը:
Ցիտոպլազմա՝
մածուցիկ անգույն զանգված է,
լցնում է բջջի ամբողջ խոռոչը,իր մեջ ընդգրկում է կորիզն ու մնացյալ օրգանոիդները,նրանում ընթանում են բջջի կենսագործունության հիմնական դրսևորումները:
Կորիզ՝
պարունակում է բջջի ժառանգական նյութը,
նրա կիսման արդյունքում առաջանում են մայրական բջջին նման, նույնական դուստր բջիջներ:

Օրգանոիդներ՝
ապահովում են բջջի կենսագործունեությունը՝ շնչառությունը, թթվածնի անջատումը, աճը, զարգացումը և այլն:

Բուսական և կենդանական բջիջներն ունեն որոշակի տարբերություններ՝ պայմանավորված կենսագործունեության առանձնահատկություններով:Բուսական բջջին բնորոշ է ամուր բջջապատ, որը արտաքինից պատում է բջջաթաղանթը և հստակ ձև հաղորդում բջջին:
Բուսական բջիջներն ունեն բջջահյութով լցված խոռոչներ, որոնք կոչվում են վակուոլներ:
Բուսական բջիջներում գոյություն ունեն պլաստիդներ, որոնք կանաչ, դեղին-կարմիր և սպիտակ գունավորում են հաղորդում բուսական բջջին:Կենդանական բջիջները զուրկ են նշված հատկանիշներից, ունեն նուրբ և ճկուն բջջապատ։

Հյուսվածքներ

Բջիջների այն խումբը,որոնք ունեն նույն ձևը, կառուցվածքը, ծագումը, կատարում են նույն ֆունկցիան և միմյանց հետ միացած են միջբջջային նյութով կոչվում են հյուսվածք:Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:

Ցանկացած բույս նույնպես ունի զանազան օրգաններ, որոնք կազմված են մասնագիտացված հյուսվածքներից: Բուսական հյուսվածքները լինում են՝
գոյացնող
ծածկող
հիմնական
փոխադրող
մեխանիկական
Գոյացնող հյուսվածքի բջիջներն անընդհատ բաժանվում են և այդ հատկության շնորհիվ բույսերն աճում են: Բույսերում գոյացնող հյուսվածքը տեղակայված է արմատի ծայրամասում և ցողունի գագաթում:

Ծածկող հյուսվածքը բույսը պաշտպանում է արտաքին աշխարհի անբարենպաստ պայմաններից: Հիմնական հյուսվածքի բջիջները մտնում են բույսերի բոլոր օրգանների կազմության մեջ: Դրանից են կազմված տերևի, ծաղկի և պտուղների փափուկ մասերը:

Հիմնական հյուսվածքի բջիջները մտնում են բույսերի բոլոր օրգանների կազմության մեջ: Դրանից են կազմված տերևի, ծաղկի և պտուղների փափուկ մասերը: Հիմնական հյուսվածքում կարող են պաշարվել տարբեր սննդանյութեր, դա հատկապես լավ է երևում գազարի և բազուկի դեպքում:
Փոխադրող հյուսվածքի միջոցով տերևներից դեպի արմատ և արմատից դեպի տերևներ են շարժվում ջուր, շաքար, աղեր և բազմաթիվ այլ նյութեր:

Մեխանիկական հյուսվածքը ամրություն է տալիս բույսի օրգաններին: Այս հյուսվածքի բջիջներն ունեն երկարավուն տեսք և ամուր բջջապատ:

Լրացուցիչ աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ է բջիջը։

Բջիջը կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային տարրական միավորն է։

  1. Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։

Բոլոր կենդանի օրգանիզմների հիմնական մասը կազմում է քիմականը տարրերը:Դրանք են ազոտը (N),ջրածինը (H),ածղածինը (C),թթվածին (O):Թվածինը կազմում է տարրի 98%-ը:

  1. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։

Բոլոր բջիջները կազմված են բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից, կորիզից և օրգանոիդներից:

  1. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։

Բջջաթաղանթը սահմանազատում է բջջին շրջակայից,տալիս նրան որոշակի ձև,պաշտպանում միջավայրի ազդեցությունից,
ապահովում շրջակայի հետ նյութերի փոխանակումը:

  1. Ի՞նչ է հյուսվածքը։

Բջիջների այն խումբը,որոնք ունեն նույն ձևը, կառուցվածքը, ծագումը, կատարում են նույն ֆունկցիան և միմյանց հետ միացած են միջբջջային նյութով կոչվում են հյուսվածք:

  1. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։

Բուսական հյուսվածքները լինում են՝գոյացնող,ծածկող,հիմնական,փոխադրող,մեխանիկական։

  1. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։

Կենդանական օրգանիզմներում տարբերվում են չորս տեսակի հյուսվածքներ. էպիթելային, շարակցական, մկանային, նյարդային։ 

  1. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր։

Մեխանիկական հյուսվածքը ամրություն է տալիս բույսի օրգաններին: Այս հյուսվածքի բջիջներն ունեն երկարավուն տեսք և ամուր բջջապատ:

Գործնական քերականություն 25.04.2024

  1. Տրված բառերի բաղադրիչները գծիկով բաժանի՛ր: Բոլոր բառերի վերջին բաղադրիչներն ի՞նչ նմանություն ունեն:

Հեռագիր, հարթավայր, լրագիր. գետաձի, մեծատառ, նստատեղ, առագաստանավ:

 

Հեռագիր-հեռու+ա+գիր

հարթավայր-հարթ+ա+վայր

լրագիր-լուր+ա+գիր

գետաձի-գետ+ա+ձի

մեծատառ-մեծ+ա+տառ

նստատեղ-նստել+ա+տեղ

առագաստանավ+առագաստ+ա+նավ

2. Տրված գոյականները դարձրո՛ւ հոգնակի և տեղադրի՛ր նախադասությունների մեջ:

  • Անգղ, կեղտաջուր, աստղ, գետաձի, հեռագիր, ճակատամարտ:
  • Երկնքում մեկ-մեկ վառվեցին  աստղերը, ամեն ինչ լռեց:
  • Հին զինվորը հիշում է բոլոր  ճակատամարտերը, որոնց ինքը մասնակցել է:
  • Ցրիչը մեկ ժամում բոլոր  հեռագրերը  բաժանեց:
  • Միայն անգղները  էին սավառնում այդ բերդի վրա:
  • Հետո գետաձիերը դուրս եկան ջրից ու, լայն բացելով ահռելի երախները, խոնարհվեցին հանդիսատեսներին:
  • Կեղտաջրերը  ամեն օր գետն են լցվում ու հոսում դեպի ծով:

3. Տրված բառերը դարձրո՛ւ հոգնակի և տեղադրի՛ր նախադասությունների մեջ:

Սուզանավ, ծովախորշ, լողափ, մանր, ծովափիղ, արկղ:

  • Ծովափղերը  ավելի փոքր են, քան բծավոր փոկերը:
  • Փոկերն ափից շատ հեռու չեն գնում, մեծ մասամբ լողափների ու գետաբերանների մոտ են հանդիպում:
  • Խորտակված սուզանավները անձնակազմերը փրկելու համար հատուկ սարք են ստեղծել, որն անվանում են Մոմսենի փրկարար զանգ:
  • Այս ու այն կողմ թափթփված արկղերը  հուշում էին, որ երեկոն սովորական ավարտ չի ունեցել:
  • Մայրը խոշոր ելակներն ընտրեց մուրաբայի համար, իսկ  մանրամանիկները տորթը զարդարեց:
  • Մարդկանց շնաձկներից պաշտպանելու համար հատուկ ցանցեր են դրել Հարավային Աֆրիկայի, Ավստրալիայի, Մեքսիկական ծոցի բոլոր ծովախորշերը երկարությամբ:

4Փակագծերում տրված բառերը պահանջվող թվով դի՛ր (եզակի կամ հոգնակի) և համապատասխանեցրո՛ւ նախադասությանը:

Կան ջրային խուզարկուներ, որոնք ծովերում   ու օվկիանոստերում գանձեր  են որոնում: Հայտնի են հեքիաթային  հաջողություններ: Վագներն իր  ընկերների հետ Ֆլորիդայի ափերի մոտ խորտակված իսպանական նավից ավելի քան միլիոն դոլար արժեքով  գանձ է գտել: Բայց ավելի մեծ թիվ են կազմում այնպիսի որոնողներ, որոնք չեն կարողանում նույնիսկ որոնման ծախսը փակել:

5. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծերում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով:

Լաբիրինթոս նշանակում է խճճված դրություն, որից դուրս գալը կապված է դժվարությունների  հետ: Հին հույները, եգիպտացիներն ու հռոմեացիները լաբիրինթոս անվանում էին այն կառույցները, որոնք ունեին բազմաթիվ խճճված սենյակներ ու անցումներ (անցնել):

Ըստ հունական  ավանդույթի՝ հրաշագործ (արվեստների գիտակ) Դեդալոսը մի այնպիսի լաբիրինթոս է կառուցում Կրետե կղզում, որտեղ մտնողն այլևս ելք չի գտնում: Այդ լաբիրինթոսում Կրետեի Մինոս թագավորը բանտարկում է մարդու գլուխ և ցուլի մարմին ունեցող ահռելի Մինոտավրոսին:

6. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծերում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով:

Օվկիանոսի խորքերում ՝ խորջրյա նստարաններում  հաճախակի հանդիպում են շնաձկան ատամներ, որոնք շատ կայուն են քայքայվելու  նկատմամբ: Երբեմն գտնում են կետի ականջի ու ձկան ոսկորներ, բայց ամբողջական կմախքները շատ հազվադեպ են, քանի որ միացումների   քայքայումը խորքից  մեծանում է:

7. Բարդեցրո՛ւ պարզ նախադասությունը՝ ավելացնելով տրված բառերով կապվող նախադասություններ:

Եվ, եթե, որովհետև, թեև, իսկ:

Մարդը ջրի տակ մեկ րոպեից ավել չի կարող մնալ

8. Յուրաքանչյուր շարքից մեկ բառ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բառակապակցություններ: Ստացված կապակցությունների մեջ ո՞ր բառերն են փոփոխվում:

Ա. Ծով, կյանք, ընկեր, լեռ, տարի, գիշեր:

Բ. Մինչև, մասին, առանց, մեջ, բացի, հանուն, փոխարեն

Ծովի  մեջ-Ծով

կյանքի  մասին-կյանք

Բացի  լեռից-լեռ

Մինչև  գիշեր-գիշեր

Հանուն ընկերոջ  –ընկեր

Տարվա փոխարեն-տարի

Հայկական աշխարհակալության ընդլայնումը

Սելևկյան պետության միացումը: Հզոր Պարթևստանի ջախջախումից հետո Տիգրան Մեծը դարձավ իր ժամանակի աշխարհի հզորագույն տիրակալներից մեկը: Նրա հետ դաշնակցեցին Միջին Ասիայի որոշ ցեղեր, որոնք պատերազմի ժամանակ զորք էին տրամադրում հայոց տիրակալին:

Պարթևստանի նկատմամբ տարած հաղթանակի արդյունքում Հայոց տերությանն էին միացվել նաև Հայոց Միջագետքը, Կորդուքը, Օսրոյենեն և Միգդոնիան: Դրանով հայկական տերությունը սահմանակից դարձավ Սելևկյան պետությանը: Վերջինս երկարատև՝ երկպառակտչական պատերազմներից չափազանց թուլացել էր:

Սելևկյան ավագանին և ժողովուրդը որոշեցին իրենց երկիրը փրկել հրավիրելով այլ երկրի թագավորի` իշխելու իրենց: Ընդ որում՝ նրանք քննարկեցին ժամանակի բոլոր հզոր արքաների թեկնածությունը և միաձայն ընտրեցին հայոց արքային: Ք. ա. 84 թ. մայրաքաղաք Անտիոքում Տիգրան Մեծը բազմեց Սելևկյանների գահին և իշխեց այնտեղ 17 տարի: Այն Սելևկյան պետությունը, որ երկար ժամանակ պայքարում էր Հայաստանին գերիշխելու համար, իր խնդրանքով մտավ Հայաստանի տիրապետության տակ:

Միջերկրականի արևելյան ծովափի նվաճումը: Սելևկյան պետության խաղաղ նվաճումից հետո Տիգրան Մեծը շարունակեց իր հաղթարշավը: Նրա տերությանը միացվեցին Կոմմագենեն, Կիլիկիան և Փյունիկիան:

Իրենց հմտությամբ հայտնի կիլիկյան ծովագնացներին Տիգրան Մեծը հանձնարարեց վերահսկել Միջերկրական ծովի արևելյան շրջանները:

Փյունիկյան քաղաքների գրավումից հետո հայոց տիրակալը Ք. ա. 81 թ. դրանց շնորհեց «ազատություններ», այսինքն լայն ինքնավարություն: Այդ քաղաքների թվում էր նաև Բերիթը (Բեյրութ): Ի նշան շնորհակալության քաղաքներն իրենց օրացույցները սկսեցին հաշվել այդ թվականից, որը նշվում էր նաև իրենց քաղաքային դրամների վրա:

Միջերկրական ծովի արևելյան ափի հարավային մասին տիրելու համար բուռն պայքար ծավալվեց Ք. ա. 70-ական թվականներին: Տիգրան Մեծի գլխավոր հակառակորդը Նաբաթեայի թագավորությունն էր: Սակայն Ք. ա. 72 թ. նա ևս ընդունեց Հայաստանի գերիշխանությունը: Հայոց տիրակալի գերիշխանությունը ճանաչեց նաև Հրեաստանը:

Ինչպես վկայում է հույն պատմիչ Ապպիանոսը, բոլոր երկրները, մինչև Եգիպտոս, ենթարկվեցին Տիգրան Մեծին: Իսկ Եգիպտոսը Հայոց տերության բարեկամ երկրներից էր: Դեռևս Ք. ա. 80 թ. Տիգրան Մեծի օգնությամբ Պտղոմեոս XII-ը Եգիպտոսից դուրս էր մղել նվաճող հռոմեացիներին և հաստատվել հայրական գահին:

Հարցեր և առաջադրանքներ.

  1. Ո՞ր պետությունները միացվեցին Հայոց տերությանը մինչև Փյունիկյան քաղաքների նվաճումը:

Հայոց տերությանն էին միացվել նաև Հայոց Միջագետքը, Կորդուքը, Օսրոյենեն և Միգդոնիան:

  1. Ինչպե՞ս և ե՞րբ տեղի ունեցավ Սելևկյան պետության անցումը Տիգրան Մեծի իշխանությանը:

Սելևկյան ավագանին և ժողովուրդը որոշեցին իրենց երկիրը փրկել հրավիրելով այլ երկրի թագավորի` իշխելու իրենց: Ընդ որում՝ նրանք քննարկեցին ժամանակի բոլոր հզոր արքաների թեկնածությունը և միաձայն ընտրեցին հայոց արքային: Ք. ա. 84 թ. մայրաքաղաք Անտիոքում Տիգրան Մեծը բազմեց Սելևկյանների գահին և իշխեց այնտեղ 17 տարի: Այն Սելևկյան պետությունը, որ երկար ժամանակ պայքարում էր Հայաստանին գերիշխելու համար, իր խնդրանքով մտավ Հայաստանի տիրապետության տակ:

  1. Սելևկյան պետությունից հետո ո՞ր երկրները միացվեցին Հայոց աշխարհակալ տերությանը:

Նրա տերությանը միացվեցին Կոմմագենեն, Կիլիկիան և Փյունիկիան:

  1. Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Տիգրան Մեծը փյունիկյան քաղաքների նկատմամբ:

Փյունիկյան քաղաքների գրավումից հետո հայոց տիրակալը Ք. ա. 81 թ. դրանց շնորհեց «ազատություններ», այսինքն լայն ինքնավարություն: Այդ քաղաքների թվում էր նաև Բերիթը (Բեյրութ): Ի նշան շնորհակալության քաղաքներն իրենց օրացույցները սկսեցին հաշվել այդ թվականից, որը նշվում էր նաև իրենց քաղաքային դրամների վրա:

  1. Ե՞րբ են Նաբաթեայի թագավորությունը և Հրեաստանն ընդունել Տիգրան Մեծի գերիշխանությունը:

Տիգրան Մեծի գլխավոր հակառակորդը Նաբաթեայի թագավորությունն էր: Սակայն Ք. ա. 72 թ. նա ևս ընդունեց Հայաստանի գերիշխանությունը: Հայոց տիրակալի գերիշխանությունը ճանաչեց նաև Հրեաստանը:

  1. Ի՞նչ հարաբերության մեջ էր Եգիպտոսը Տիգրան Մեծի տերության հետ:

Ինչպես վկայում է հույն պատմիչ Ապպիանոսը, բոլոր երկրները, մինչև Եգիպտոս, ենթարկվեցին Տիգրան Մեծին: Իսկ Եգիպտոսը Հայոց տերության բարեկամ երկրներից էր: Դեռևս Ք. ա. 80 թ. Տիգրան Մեծի օգնությամբ Պտղոմեոս XII-ը Եգիպտոսից դուրս էր մղել նվաճող հռոմեացիներին և հաստատվել հայրական գահին:

Տասնորդական կոտորակների կլորացումը

Ենթադրենք, թե ասֆալտապատման աշխատանքների կատարման համար չափել են փողոցի երկարությունը և ստացել 538,816 մ: Իհարկե, անհրաժեշտ ասֆալտի քանակությունը հաշվարկելիս սանտիմետրերն ու միլիմետրերը դեր չեն խաղում:

Այդ պատճառով ստացված թիվը կլորացնում են՝ նրա վերջին երկու կարգերում գրված թվերը փոխարինելով զրոներով և ապա ազատվելով այդ զրոներից՝ 538,800=538,8

Ստացված թիվը մոտավորապես է հավասար ճշգրիտ թվին՝ 538,816-ին:

Դա գրում են այսպես՝ 538,816≈538,8

Այս դեպքում տրված թիվը փոխարինվեց ավելի փոքր թվով: Այդ պատճառով ասում են, որ կլորացումը կատարվեց պակասորդով մինչև տասնորդականների կարգը:

Մինչև տվյալ կարգը պակասորդով կլորացման ժամանակ բոլոր թվանշանները, որոնք թվի գրառման մեջ գրված են տվյալ կարգից աջ, փոխարինվում են զրոներով:

Նույն 538,816 թիվը կարելի է կլորացնել նաև հավելուրդով՝ համարելով, որ 538,816≈538,9: Այս դեպքում մոտավոր թիվը կստացվի  տրվածից մեծ:

Մինչև տվյալ կարգը հավելուրդով կլորացման ժամանակ բոլոր թվանշանները, որոնք թվի գրառման մեջ գրված են տվյալ կարգից աջ, փոխարինվում են զրոներով, իսկ տվյալ կարգի թվին գումարվում է մեկ:

Մենք կատարեցինք նույն թվի կլորացում երկու եղանակներով՝ 538,800=538,8, 538,816≈538,9: Նախընտրելի է այն կլորացումը, որի ժամանակ ստացված թիվը տրվածից հնարավորինս քիչ է տարբերվում (դիտարկված օրինակում նախընտրելի է կլորացումը պակասորդով): Դրա համար պետք է վարվել հետևյալ կերպ՝

1) եթե թվի գրառման մեջ տվյալ կարգից աջ գրված են 0,1,2,3,4 թվանշաններից մեկը, ապա պետք է կատարել կլորացում պակասորդով

2) եթե թվի գրառման մեջ տվյալ կարգից աջ գրված են 5,6,7,8,9 թվանշաններից մեկը, ապա պետք է կատարել կլորացում հավելուրդով

Օրինակ

Կլորացնենք 892,7084 թիվը:

Եթե կլորացնենք մինչև հազարերորդականների կարգը, կստանանք 892,708

Եթե կլորացնենք մինչև հարյուրերորդականների կարգը, կստանանք 892,71

Եթե կլորացնենք մինչև տասնորդականների կարգը, կստանանք 892,7

Կլորացումը կարելի է շարունակել՝ ստանալով նաև բնական թվեր:

Օրինակ

Եթե կլորացնենք մինչև տասնավորների կարգը, կստանանք 890

Եթե կլորացնենք մինչև հարյուրավորների կարգը, կստանանք 900

Առաջադրանքներ․

1)Թիվը պակասորդով կլորացրե՛ք մինչև տասնորդականները․

ա)0,9382=0,9

բ)28,2897=28,2

գ)100,5621=100,5

դ)1,0625=1

ե)80,0388=80

զ)6,0999=6

է)200,18=200,1

ը)567,9111=567,9

թ)0,0008=0

2)Ասե՛ք, թե մինչև որ կարգն է կլորացված թիվը․

ա)93,6527 ≈ 93,65 հարյուրերրորդական

բ)734,82 ≈ 735 միավոր

գ)0,563891 ≈ 0,564 հազարերրորդական

դ)0,563891 ≈ 0,6 տասնորդական

ե)0,7014 ≈ 1 միավոր

զ)0,102 ≈ 0 միավոր

3)Գրե՛ք այն բոլոր թվանշանները, որոնք աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում կլորացումը ճիշտ կատարված կլինի․

ա)2,66* ≈ 2,66

*=0,1,2,3,4

բ)0,3* ≈ 0,3

*=0,1,2,3,4

գ)18,6 ≈ 18,5*

*=5,6,7,8,9

դ)25,03* ≈ 25,04

*=5,6,7,8,9

ե)7,5 ≈ 7,5*

*=0,1,2,3,4

զ)800,00* ≈ 800

*=0,1,2,3,4

4) Հաշվե՛ք և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները․

ա)0,377 + 3,409 — 2,1006 =1,6854

1,6854≈1,69

բ)12,4589 — 6,27 + 1,395 =7,5839

7,5839≈7,58

գ)4,5 + 0,3796 + 1,225 =6,1046

6,1046≈6,1

դ)0,1 — 0,01 — 0,001 =0,089

0,089≈0,09

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

1)Թիվը հավելուրդով կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները․

ա)7,8932≈7,90

բ)85,0639≈85,07

գ)0,1111≈0,12

դ)0,9999≈0,10

ե)65,6788≈65,68

զ)721,8957≈721,90

է)2,3845≈2,39

ը)18,0936≈18,10

թ)55,6009≈55,61

2)Աղյուսակում գրված թվերը կլորացրե՛ք մինչև տվյալ կարգը․

Բնագիտության հաշվետվություն

Սեպտեմբեր

Քիմիական ռեակցիաներ։Դրանց ընթանալու պայմանները

Քայքայման և միացման ռեակցիաներ

Հոկտեմբեր

Այրում,Հրդեհի հանգցնելու միջոցներ.Վառելանյութ,Վառելանյութի տեսակներ

Օքսիդներ: Թթուներ: Հիմքեր: Աղեր:

Մեխանիկական շարժում,արագություն

Նոյեմբեր

Մարմինների փոխազդեցությունը, ուժ

ԱՌԱՆՁԳԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈՒԺ , ՈՒԺԻ ՉԱՓՈՒՄԸ:

Երկրի ձգողությունը:Ծանրության ուժ և մարմնի կշիռ:

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

Դեկտեմբեր

Մեխանիկական աշխատանք և էներգիա

Էներգիայի տեսակներ և փոխակերպումներ:Էներգիան և կենդանի օրգանիզմները

Ամփոփիչ աշխատանք

Հունվար

Ջերմային հավասարակշռություն և ջերմաստիճան

Փետրվար

Ջերմային երևույթների բազմազանությունը

Ջերմային էներգիայի աղբյուրները

Մարմինների էլեկտրականացում

Մարտ

Էլեկտրական հոսանք

Հաստատուն մագնիսներԼույսի աղբյուրներ,լույսի ուղղագիծ տարածում:Արեգակի և լուսնի խավարումներ:

Լուսնի անդրադարձումը :Հայլիներ

Ապրիլ

Աչք և տեսողություն։Տեսողության հիգենա։

Լույսը և գույնը բնության մեջ։Ծիածան

Ամփոփիչ աշխատանք